FAMILIENAAM

Inleiding

Net als andere stamboomonderzoekers ben ook ik benieuwd  waar mijn familienaam vandaan komt. Helaas hebben onze voorouders het ons niet eenvoudig gemaakt.

Mijn voorouders droegen reeds de naam Van Helden voordat Napoleon in 1811 via een decreet verkondigde dat iedere inwoner van het toenmalige Nederland een achternaam moest hebben.

Bij het genealogisch onderzoek is de familienaam practisch altijd geschreven als Van Helden. Een enkele keer ben ik een andere schrijfwijze tegengekomen die na verder onderzoek toch tot mijn tak behoorde. Het betreft dan de schrijfwijzen Van Hilde, Van Hildo, Van Hilten en Van Helde.

Andere naastbijliggende schrijfwijzen, zoals Van Halder, Van Halden, Hello, Held, Helt, Heldt, Van Helten en Van Der Helden, bleken meestal niet in mijn tak thuis te horen.

Is iedereen met de naam Van Helden familie van mij?

Neen. Er zijn meerder bakkers geweest die de naam (De) Bakker aannamen, meerdere zonen van Gerrit die de naam Gerritse aannamen en meerdere Deventenaren die ooit naar elders trokken en in hun nieuwe woonplaats de naam Van Deventer aannamen.

Dit zijn maar wat voorbeelden.

Inmiddels hebben we naast die van mijn familie "nog zeven" stammen met de naam Van Helden ontdekt. Er kan (nog) niet een onderlinge samenhang worden aangetoond. Het gaat om de volgende geslachten en de stamvaders.

* Adriaen Berntsz de Vries van Helden, geb ca 1610 te Werkendam, zoon van Bernt Jacobsz de Vries en Sijke Adriaensdr van de Heuvel. Adriaen heeft in de loop van de tijd zijn geslachtsnaam verandert in Van Helden. Wanneer en waarom is niet bekend. In elk geval is geconstateerd dat Van Helden bij de naamgeving van zijn kinderen werd gebruikt.

 * Cornelis Lenaerts van Helden, geb. ca  1550-1560 (geschat). Cornelis trouwt op 02-02-1585 in Leiden met Marytgen Cornelisdr.

 * Frans Lenertszn van Helden, geb 1594-1604 (geschat). Frans trouwde op 01-04-1629 te Delft met Grietgen Jans.

 * Jan Leendertsen van Helden, geb ca 1605-1615 (geschat). Jan ondertrouwt 14-07-1630 in 's-Gravenhage met Susanne Woutersdr.

 * Zeger Janssen of Hanssen {van Helden}, geb. ca 1605-1615 (geschat). Zeger ondertrouwt op 12-07-1636 in Dordrecht met Aeltje Jans. De kinderen van Zeger Janssen/Hanssen (patroniem) gaan door met de familienaam Van Helden.

 * Frans Jansz, Huijbert Jansz, Jan Jansz en Jacomijntje Jansz. trouwen in Rhenen tussen 1661 en 1669. Zij zijn geboren tussen 1630 en 1640 (geschat) als zoons en een dochter van ene Jan van Helden. Wie deze Jan is en waar hij vandaan komt weten we niet.

 * Laurentius van Helden, gedoopt 26 Januari 1638 te Roermond. Hij trouwt te Roermond op 5 Juni 1666 met Anna Willems(en).

Tot op heden heb ik echter nog geen gegevens kunnen vinden waardoor ik mijn stam aan één van de andere zeven stammen heb kunnen koppelen. Uit verder onderzoek zal moeten blijken of er een relatie bestaat tussen de verschillende families die op dit moment nog geen onderling verband hebben. Mijns inziens gaat het dan echter om enkele individuele families en niet om alle families met de naam Van Helden. Persoonlijk denk ik dan aan de takken in Delft en Leiden. Deze eventuele relatie leg ik dan alleen op basis van de in deze drie takken veel voorkomende voornamen als Frans en Lenaert.

Er zijn dus stammen Van Helden die mijns inziens een afzonderlijke herkomst kunnen hebben.

Waar komt de naam Van Helden vandaan?

Ondanks intensief zoeken weten we eigenlijk niets van de herkomst van onze stamouders. Ook over de herkomst van de familienaam weten we niets.

Een spoor naar de herkomst van onze familienaam kan de topografische herkomst zijn. De Limburgse plaats Helden is dan de meest voor de hand liggende.

Een ander spoor kan de taalkundige afkomst zijn, maar de naamkunde is een wetenschap op zich. Het zou te ver voeren om in dit bestek op het onstaan van de familienaam in te gaan. Ik heb in deze al diverse bestaande literatuur geraadpleegd, maar ook dit gaf nog geen uitslag.

Misschien zijn er zelfs nog andere sporen die leiden tot een verklaring van de oorsprong van mijn familienaam.

We kunnen ervan uitgaan dat familienamen in praktisch alle gevallen een reeële betekenis hebben. De eerste persoon die de familienaam Van Helden kreeg, aannam of ging dragen heeft er ongetwijfeld iets in tot uitdrukking willen brengen. Maar de grote, tot nu toe onbeantwoorde, vraag is WAT.

Samengevat zou men kunnen stellen dat er niet erg veel zekerheid is over de herkomst van mijn familienaam.

We hebben zeker theorieën, maar we hebben nog geen enkel bewijs. Het is dus  noodzakelijk om genealogisch in rechte lijn naar het diepste verleden af te dalen en zo het ontstaan met zekerheid vast te stellen.

Spreiding

Uit de resultaten van de volkstelling van 1947, toen Nederland ca 9,5 miljoen inwoners telde, blijkt dat er 2009 naamdragers met de naam Van Helden waren. Zij zijn verspreid over alle elf provincies van Nederland en deze verspreiding over Nederland is geenszins gelijkmatig. Zeldzaam zijn ze nergens  maar in het noorden en oosten van Nederland en in de provincie Zeeland komen zij betrekkelijk weinig voor. De Van Heldens vindt men voornamelijk in Zuid Holland, Noord Brabant en Limburg. De naam Van Helden heeft dus een landelijk karakter. Men moet zich echter wel realiseren dat deze Van Heldens niet allemaal uit één tak afkomstig zijn.

Tot en met de 18e eeuw was de gemiddelde Van Helden in mijn tak sterk verknocht aan zijn "roots" in het Land van Heusden en Altena. Daarna hebben verschillende Van Heldens de moed gehad om welke reden dan ook zich verder van hun geboortegrond te vestigen.

In sommige gevallen zijn Van Heldens uit mijn tak buiten onze landsgrenzen terecht gekomen.

 

Familiewapen

Het is een droom van menig familie-onderzoeker om in het verre verleden een familiewapen op het spoor te komen. In Nederland zijn familiewapens bekend van Van Helden's. Maar helaas behoren zij niet tot mijn stam.

Tot op heden is geen familiewapen gevonden. Of er ooit een familiewapen is geweest weten we niet.